SENS-EO (Un)Limited

Programma (dat u dus online zal kunnen volgen) 09:00 – 09:30 Onthaal 09:30-12:30 Dagvoorzitter: Filip Morisse. Introductie op thema 09:30 – 09:40 Welkom (Els Ronsse), introductie van het thema en korte opwarmer met stellingen/Mentimeter (Aristo Ongena en Els Ronsse) 09:40 – 10:40 Keynote 1 – Luk De Wulf 10:40 – 11:10 Pauze 11:10 – 12:10 Keynote 2 – Gijs Van Gemert 12:10 – 12:30 Anton Došen-prijs: korte toelichting en Winnaar: Rahela Došen

Sanne Van Den Abeele Het kader van emotionele ontwikkeling helpt ons stilstaan bij de binnenkant van de ander. Het vraagt echter ook inzicht in onze eigen binnenkant: wat maakt dat dit gedrag mij raakt? Wat heb ik nodig om met dit gedrag om te gaan en me op deze emotionele behoeften af te stemmen? Om de ander en jezelf emotioneel te begrijpen, om te kunnen mentaliseren, is ook zorg voor jezelf, voor je eigen stress en behoeften van essentieel belang. Begeleiders en teams werken vaak in uitdagende situaties, waarin de stress kan oplopen en mentaliseren moeilijker wordt. Het boek ‘Emotionele ontwikkeling in verbinding’ van Erik De Belie en Jolien Verhasselt (red.) behandelt het belang van stressregulatie en mentaliseren om in verbinding te gaan, om wederzijds emotioneel beschikbaar te zijn. We verkennen in de workshop het stresstolerantievenster, begeleidersbehoeften en het Mentemo-spel als methodiek om ademruimte te creëren en tot mentaliseren te komen. Link met het thema “Unlimited – grenzen en begrenzen binnen emotionele ontwikkeling” Grensoverschrijdend gedrag vraagt veel van begeleiders en teams. Wanneer we onder druk staan en de stress stijgt, verliezen we soms de ademruimte om te mentaliseren om komen we in actie-reactiespiralen terecht op zoek naar grenzen en controle. In de workshop staan we stil bij het belang van mentaliseren om helpende en afgestemde grenzen te kunnen geven en gaan we samen op zoek naar hoe we voor ademruimte voor begeleiders en teams kunnen zorgen.

Wilma Mathurin Genderdiversiteit en emotionele ontwikkeling: ruimte voor identiteit, afstemming in ondersteuning. Hoeveel ruimte krijgt iemand om zichzelf te zijn binnen de kaders waarmee wij die persoon proberen te begrijpen? Bij genderdiversiteit en emotionele ontwikkeling komen vragen over identiteit, autonomie, afhankelijkheid en bescherming samen. Het model van emotionele ontwikkeling kan helpen om behoeften te herkennen en ondersteuning af te stemmen. Tegelijk vraagt de toepassing ervan om reflectie: welke betekenis geven we aan een ontwikkelingsprofiel, en welke conclusies verbinden we daaraan? In deze bijdrage verkennen we de mogelijkheden en grenzen van het model van emotionele ontwikkeling bij de ondersteuning van genderdiverse personen met en zonder een verstandelijke beperking. We staan stil bij het onderscheid tussen genderidentiteit, emotionele ondersteuningsbehoeften en de begeleiding bij concrete keuzes. Ook onderzoeken we hoe normen over gender, verwachtingen van zelfstandigheid en onzekerheid bij professionals de ruimte om jezelf te zijn kunnen beïnvloeden. Aan de hand van herkenbare praktijksituaties bespreken we hoe je gender bespreekbaar maakt, aansluit bij iemands communicatie en samen zoekt naar passende ondersteuning. Het thema (Un)Limited nodigt uit om ook onze eigen grenzen en verwachtingen te onderzoeken. Deelnemers krijgen handvatten om ondersteuning af te stemmen, met ruimte voor de eigen genderbeleving en regie van de persoon.

Bram Wijnhoven Soms loopt de spanning in de ondersteuning van cliënten zo hoog op dat ze uitmondt in agressief gedrag. Vaak weten we niet goed hoe dit gedrag ontstaat of hoe er mee om te gaan. Moeten we overnemen, bestraffen, ruimte geven, …? In deze workshop dagen we je uit om anders te kijken en reageren op moeilijk te begrijpen gedrag.

Karen Roels - Orthoagoog Oranje vzw Tijdens deze workshop gaan we interactief aan de slag met de pijlers ‘connection’ en ‘pause’ vanuit de toolbox ‘Uitdagende Begeleidingen’. Hoe kan je verbinding maken en behouden met de ander? Hoe kan je een goed evenwicht vinden tussen het begrijpen en begrenzen? En tegelijk voldoende voor jezelf zorgen? Via oefeningen en gesprek bouwen we samen inzichten op, toepasbaar op verschillende doelgroepen. We geven een korte demonstratie hoe je met de toolbox kan werken. Daarna gaan we samen uitwisselen over casussen aan de hand van de toolbox ‘uitdagende begeleidingen’. We introduceren een methodiek die ook in eigen casusbesprekingen of intervisies toepasbaar is. Tegelijk kan je na deze workshop met nieuwe inzichten en acties over je eigen casus aan de slag

Gerrit Vignero Bij casusbesprekingen vanuit de methode ‘de draad’ gaat het vaak over het thema grenzen en begrenzen. Het helpt om te denken vanuit het kwetsbare plekje in de draad. Wanneer geef ik een nee-boodschap en wanneer een ja-boodschap? Moet je soms de situatie organiseren opdat het lukt met vrijheidsbeperkende/gevende maatregelen? Bepaalt je persoon de grootte van de cirkel die je rond een cliënt kan maken? Wanneer zijn grenzen eerder signaalfunctie voor de medecliënten dan voor de cliënt waarmee het vastloopt? Graag neem ik je in deze workshop hierin mee. De nieuwe brochure rond de methode is daarbij het uitgangspunt. Door het samen met begeleiders, leerkrachten, ouders... verkennen en analyseren van de draad zoeken we het kwetsbaar plekje in de draad en helpen om een goede manier van afstemming met de cliënt, de leerling of het kind te vinden.

Dagmar Oversteyns Wat doe je wanneer een cliënt een grens blijft overschrijden, terwijl je die meermaals duidelijk aangaf? Wat gebeurt er met jou wanneer je voelt dat je strenger wordt dan je eigenlijk wil zijn? Hoe blijf je nabij zonder jezelf, je grens of de veiligheid van de situatie kwijt te raken? In deze workshop gaan we voorbij de klassieke reflex van “duidelijker zijn” of “consequenter optreden”. Met Het COvolutie Grenskompas leren begeleiders kijken naar wat er onder een grenssituatie leeft: bij de cliënt én bij zichzelf. Via een praktische 7-stappenmethodiek leer je hoe een grens kan uitgroeien tot een ontwikkelmoment. Je leert herkennen welke bedding de cliënt nodig heeft om de grens te doen landen. Ook kijk je naar jouw eigen begeleidershouding: begrens ik vanuit rust, controle, machteloosheid, groei of verbinding? Met de focus op: wat heeft wie dan nodig om begrenzen wel te doen slagen? Een verdiepende en tegelijk heel praktische workshop voor begeleiders die gedrag willen stoppen zonder af te wijzen, sturen zonder te verharden en verbinden zonder grenzeloos te worden.

Goedele Hoefnagels en Marleen Schryvers Nieuwe autoriteit en geweldloos verzet is een kader dat ons als begeleiding en als team de nodige handvaten geeft in het omgaan met moeilijk gedrag. Het helpt ons om een gepaste houding aan te nemen, wanneer we in situaties terecht komen waarbij we ons soms machteloos voelen. De houding van nieuwe autoriteit en geweldloos verzet rijkt een kader aan hoe wij als opvoeders/begeleiders standvastig kunnen zijn in het stellen van grenzen terwijl we blijvend de relatie met onze cliënt centraal stellen. Goedele en Marleen ontwikkelden een vormingsprogramma rond nieuwe autoriteit waar ze de focus leggen op jongeren en volwassenen met een lager functioneringsniveau en link naar emotionele ontwikkeling. We gaan met jullie graag in op een aantal methodieken die je kan inzetten vanuit dit kader in het omgaan met moeilijk gedrag, zoals bijvoorbeeld de drie manden en de aankondiging.

Daan Heye en Stan Meulemeester (Ligand) Maak passende keuzes wanneer herstelgesprekken niet werken en veiligheid én verbinding onder druk staan. Overal waar mensen samenleven, ontstaan conflicten. Om samen verder te kunnen, moeten die conflicten worden aangepakt. Een herstelproces vraagt van betrokkenen dat zij stilstaan bij de impact van een incident en nadenken over hoe zij verantwoordelijkheid kunnen opnemen voor het herstel van de schade. Net daar botsen mensen met een lage emotionele ontwikkeling vaak op moeilijkheden. Hoe kan je hen dan toch ondersteunen in een herstelgericht proces? In deze workshop nemen we je mee in de mogelijkheden om samen stappen vooruit te zetten.

Aristo Ongena en zelfadvocaten van Onze Nieuwe Toekomst vzw Emotionele ontwikkeling wordt nog te vaak door professionals besproken, terwijl de stem van mensen met een verstandelijke beperking zelf buiten beeld blijft. In deze interactieve workshop draaien we dat perspectief om. Zelfadvocaten van Onze Nieuwe Toekomst vzw en Aristo Ongena tonen hoe zij samen toegankelijke, visuele en dialogische methodieken ontwikkelden om over emotionele ontwikkeling te spreken. Deelnemers maken kennis met een laagdrempelig groepsspel en een individuele methodiek, ervaren onderdelen ervan zelf en reflecteren op de toepassing in hun eigen praktijk. De zelfadvocaten nemen een actieve rol op in de begeleiding van het spel en delen wat het spelen, begeleiden en mee ontwikkelen voor hen betekent. Zo wordt zichtbaar welke inzichten de methodieken opleveren en waarom gelijkwaardig partnerschap hun kwaliteit en relevantie versterkt. Deelnemers gaan naar huis met concrete aandachtspunten om gesprekken over emotionele ontwikkeling begrijpelijker, veiliger en participatiever vorm te geven.

Karel De Corte en Leen De Neve Waar emotionele ontwikkeling Gentle Teaching ontmoet. In deze workshop verkennen we de ontmoeting tussen twee boeiende brillen om te kijken naar menselijke behoeften, gedrag en interacties. We zoeken aan de hand van interessante casuïstiek waar zij elkaar aanvullen, waar het schuurt, waar ze verrijkend en uitdagend kunnen zijn.

Evi Verbeke - UGent Als hulpverleners willen we zo weinig mogelijk dwang gebruiken. Tegelijk merken we dat dit niet eenvoudig is. In deze workshop staan we stil hoe begrenzing mogelijk is zonder in een dwangmatige relatie te vallen. Dit kan door in te zetten op de therapeutische relatie, onzekerheid durven toe te laten en cliënten mede verantwoordelijkheid te geven. Er wordt beargumenteerd dat dwangreductie niet zozeer gaat over technische veranderingen (vb. bepaalde protocollen of simpelweg afschaffen van isolatiecellen), maar veel meer gaat om een denkkader waarin ethiek centraal staat. De specifieke mensvisie die we hanteren op psychisch lijden én op hoe we omgaan met mensen met een beperking is cruciaal om anders om te gaan met dwang en macht binnen het werk. Er wordt gewerkt met veel casusmateriaal en deelnemers kunnen zelf casussen inbrengen om samen over te reflecteren.

Olivier Maenhout Neuro de-escalatie® is een vernieuwende benadering die concrete handvaten aanreikt om situaties waarin iemand in crisis gaat te de-escaleren op een manier die respectvol is voor alle betrokkenen. In deze workshop breng ik kort wat neuro de-escaleren is en wat dit kan betekenen in een onderwijs- of zorgcontext. Ik deel mijn ervaringen in het toepassen van neuro de-escaleren in de zorg en het onderwijs. Daarnaast bied ik enkele tools aan die je na deze workshop effectief kan inzetten in escalerende situaties.

Liesbet De Wit Begrenzen vanuit mogelijkheden In deze interactieve workshop verbinden we inzichten uit de positieve psychologie met het model van emotionele ontwikkeling. We onderzoeken hoe een beter begrip van de emotionele behoeften achter gedrag leidt tot een andere manier van kijken, denken en handelen. Door de focus te verleggen van wat moeilijk loopt naar wat mensen nodig hebben én wat hen kracht geeft, ontstaat ruimte voor meer verbinding en veerkracht. We verkennen hoe een krachtgerichte benadering kan helpen wanneer grenzen steeds opnieuw worden overschreden, welke rol talenten, positieve emoties en verbondenheid spelen in het voorkomen van escalatie, en hoe beide kaders elkaar kunnen versterken in complexe begeleidingssituaties. Aan de hand van praktijkvoorbeelden en interactieve oefeningen krijg je concrete handvatten om deze inzichten toe te passen in de dagelijkse praktijk.